Eerste Hulp bij Ongelukken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

(Doorverwezen vanaf Eerste hulp bij Ongelukken)

Ga naar: navigatie, zoeken

Een EHBO-kastje

Reanimatietraining, met de computer worden o.a. de snelheid en diepte van de reanimatie gemeten

Een AED-apparaat op Schiphol

Eerste Hulp Bij Ongelukken (EHBO), tegenwoordig bekend onder de naam Eerstehulpverlening en onder de naam Spoedeisende Hulpverlening bij Slachtoffers, is hulp die door leken geboden kan worden in afwachting van professionele eerstehulpverleners, zoals de ambulancezorgverlening. EHBO wordt verleend in elke situatie waar (levensbedreigende) letsels en stoornissen zijn opgetreden, maar ook kleinere letsels kunnen door EHBO'ers worden behandeld.

Wereldwijd worden vrijwilligers door het Rode Kruis en andere organisaties getraind om dergelijke hulp te kunnen verlenen. Het opleidingsniveau kan variëren per organisatie en behoefte of noodzaak, van een basis reanimatie cursus tot een volwaardige en uitgebreide EHBO cursus.

[bewerken] Werkgebied EHBO

Eerstehulpverleners (EHBO-ers) verlenen eerstehulp bij levensbedreigende stoornissen zoals in de ademhaling, het bewustzijn en bij shock. Daarnaast kunnen ze plaatselijk letsel (wonden), warmte- en koudeletsels, vergiftigingen, elektriciteitsletsels bij slachtoffers behandelen en natuurlijk deskundige hulp alarmeren of het slachtoffer doorverwijzen naar huisarts of SEH.

Enige methoden en handelingen die hierbij gebruikt worden zijn onder andere:

Zorgen voor de veiligheid van eerstehulpverleners en omstanders;
Verplaatsen van het slachtoffer bij gevaar, eventueel met de noodvervoersgreep van Rautek;
Goede alarmering bij de 112-alarmcentrale;
Benaderen van het slachtoffer (indicatie van bewustzijn);
Fixeren van het hoofd bij wervelletsels;
Openen en openhouden van de lucht/ademweg;
Zonodig toepassen van de handgreep van Heimlich bij verslikking;
Controleren van de ademhaling;
Zonodig stabiele zijligging;
Zonodig reanimatie bij ademhalingsstilstand (=uitwendige hartmassage en beademen);
Stelpen van ernstige bloedingen;
Handelingen bij shock;
Vaststellen van het bewustzijnsniveau: De mogelijkheden zijn: bij kennis, verminderd bewustzijn, bewusteloos, diep bewusteloos;
Verlenen van eerstehulp bij flauwte, epilepsie, suikerziekte en beroerte;
Voorkomen van afkoelen van slachtoffers;
Warm houden van slachtoffers met koudeletsel.
Verbinden van verschillende wonden;
Geven van eerstehulp bij andere (kleine) letsels;
Bewaking van een slachtoffer;
Overdragen van een slachtoffer aan deskundige hulp.

[bewerken] Wetgeving, rechten en plichten

Het hebben van een EHBO-diploma betekent niet dat iemand medische plichten of bevoegdheden heeft. De wet beschouwt eerstehulpverleners als "leken". Voor hen, maar ook voor iedere andere Nederlandse burger, geldt de wettelijke verplichting om naar eigen vermogen (eerste) hulp te verlenen aan een medemens in nood.^[1]

Medische (be)handelingen door "leken" (onder normale omstandigheden) zijn wettelijk verboden en worden beschouwd als een misdrijf. Alleen door de BIG-wet geregistreerde artsen en verpleegkundigen hebben speciale medische bevoegdheden en plichten, die bovendien alleen gelden op hun eigen medisch terrein; een tandarts mag bijvoorbeeld geen niersteen vergruizen. Zelfs medische eerstehulpverlening, zoals Advanced (Pediatric) Life Support (ALS / APLS) of Pre Hospital Trauma Life Support (PHTLS), mag alleen uitgevoerd worden door bevoegd en bekwaam ambulancepersoneel, (huis)artsen, SEH-personeel en gespecialiseerde verpleegkundigen. Met andere woorden: een internist of oogarts is ook een leek op eerstehulpgebied ondanks zijn uitgebreide medische kennis op zijn vakgebied.

Van iemand die in het bezit is van een eerstehulpdiploma, mag wel aangenomen worden dat hij/zij beter in staat is om bij levensbedreigende stoornissen en letsels professionele eerstehulp te bieden totdat medische hulp gearriveerd is.

[bewerken] Basisregels EHBO

[bewerken] Basisregels voor de EHBO

Er zijn verschillende benaderingen en basisregels in omloop.

[bewerken] a) Eerstehulpverleners gecertificeerd door het Oranje Kruis (of hieraan gelieerd)

Eerstehulpverleners welke gecertificeerd zijn door het Oranje Kruis (of hieraan gelieerd) volgen de onderstaande basis regels: de vijf belangrijke punten.

Bij het verlenen van EHBO dient altijd rekening te worden gehouden met vijf belangrijke punten:

Let op gevaar
Zorg ervoor dat je zelf, omstanders en het slachtoffer geen gevaar lopen
Ga na wat er gebeurd is en daarna wat iemand mankeert
Vraag aan het slachtoffer of de omstanders wat er is gebeurd of kijk wat er is op te maken uit de situatie ter plaatse
Stel het slachtoffer gerust en zorg voor beschutting
Een slachtoffer is vaak geschrokken en heeft iemand nodig die hem opvangt en geruststelt; wees rustig en zorgzaam maar ook kordaat. Zorg voor beschutting tegen kou of hitte.
Zorg voor professionele hulp
Laat een omstander het alarmnummer bellen en laat onderstaande punten doorgeven. Vraag de beller daarna terug te komen, zodat u zeker weet dat er is gebeld. De volgende informatie is voor de hulpdiensten van belang:
1. welke hulpdienst nodig is (ambulance);
2. plaats waarheen de hulp moet komen;
3. wat er gebeurd is;
4. aantal slachtoffers;
5. de vermoedelijke leeftijd;
6. wat het slachtoffer mankeert.
  Vermeld ook expliciet of er een reanimatie plaatsvindt.
Help het slachtoffer op de plaats waar deze is aangetroffen
Door een slachtoffer onnodig te verplaatsen, kan zijn toestand verslechteren. Verplaats een slachtoffer alleen, indien er sprake is van acuut gevaar.

[bewerken] b) Eerstehulpverleners gecertificeerd door andere organisaties

Eerstehulpverleners van andere eerstehulporganisaties, ambulancediensten en ziekenhuizen werken weer met andere basisregels, waarin naast de evidence-based en internationaal gangbare ABCDE-methodiek, ook de AMPLE-, AVPU- en MIST-protocollen opgenomen zijn.

[bewerken] Organisaties

[bewerken] EHBO-verenigingen en EHBO-koepelorganisaties in Nederland

Nederland kent enkele grote koepelorganisaties voor EHBO, allen gelieërd aan Het Oranje Kruis.

De Koninklijke Nederlandse Vereniging Eerste Hulp Bij Ongelukken (KNV EHBO) is een EHBO-koepelorganisatie, waarbij ongeveer 550 verenigingen zijn aangesloten. De KNV EHBO werd in 1893 opgericht door dr. C.B. Tilanus jr en ontving in 1953 het predicaat Koninklijk. In aantal leden is het de grootste EHBO-organisatie in Nederland. De aangesloten verenigingen heten allen: "Afdeling [plaatsnaam] van de Koninklijke Nederlandse Vereniging Eerste Hulp Bij Ongelukken". Wie lid is van een plaatselijke EHBO-vereniging, is ook automatisch lid van de KNV EHBO.

De Nationale Bond voor EHBO is een koepelorganisatie waarbij ongeveer 300 plaatselijke EHBO-verenigingen zijn aangesloten. De Nationale Bond werd in 1949 (de tijd van de verzuiling) opgericht onder de naam Katholieke Nationale Bond voor EHBO en is sterk gelieerd aan het Rode Kruis. Sinds 1991 is het predicaat Katholieke komen te vervallen. In 2000 richtte de KNV EHBO en de Nationale Bond voor EHBO gezamenlijk de Federatie Nederlandse EHBO (FNE) op. In 2005 werd duidelijk dat een fusie geen kans van slagen had en gingen beide organisaties weer autonoom verder.

Overige koepelorganisaties van EHBO-verenigingen zijn: EHBO Nederland (102 verenigingen), EHBO Limburg (94 verenigingen) en EHBO Noord-Brabant (94 verenigingen).

Daarnaast zijn er ook "vrije" zelfstandige EHBO-verenigingen die niet zijn aangesloten bij een van bovengenoemde koepelorganisaties en hun eigen weg bewandelen.

[bewerken] Opleidingen

[bewerken] EHBO richtlijnen

Sinds 2005 zijn de eerstehulpopleidingen en -richtlijnen niet meer voorbehouden aan één organisatie, is het alleenrecht van Het Oranje Kruis ingetrokken door het Ministerie van VWS en laat de overheid de regulering over aan de branche. Er is dus geen sprake (meer) van een overheidserkenning van EHBO-diploma's. Alle EHBO diploma's hebben eenzelfde status. Er is ook geen brancheorganisatie voor EHBO-opleidingen in Nederland waar certificerende EHBO-organisaties kunnen zijn aangesloten. In Nederland zijn er dus verschillende organisaties die EHBO-richtlijnen vaststellen en eerstehulpverleners (EHBO-ers) certificeren. Er is dus een keuzemogelijkheid voor de consument en bedrijven in kwaliteit en opleidingsniveau van eerstehulpopleidingen al naar gelang de behoefte en/of noodzaak (RI&E).

[bewerken] Opleidingsmogelijkheden

Eerstehulpopleidingen (EHBO) worden in Nederland verzorgd door lokale vrijwillige EHBO-verenigingen, afdelingen van het Nederlandse Rode Kruis en commerciële opleidingsinstituten gespecialiseerd in eerstehulpopleidingen en bedrijfshulpverlening. Bovengenoemde organisaties laten hun cursisten hoofdzakelijk certificeren door landelijke organisaties als de Nederlandse Reanimatie Raad, het Nederlandse Rode Kruis, het Oranje Kruis of de Stichting LPEV. Daarnaast certificeren veel commerciële (BHV) opleidingsinstituten zelf. Ook buitenlandse organisaties zoals Divers Alert Network (DAN), Emergency First Response (EFR), Medical First Aid (MFA) en First Aid International (FAI) bieden in Nederland op kleine schaal eerstehulpopleidingen aan.

Een recente en belangrijke ontwikkeling is dat diverse EHBO-organisaties, zoals het Rode Kruis, NODE, Reddingsbigades en enkele EHBO-koepelorganisaties, de intentie hebben zich af te splitsen van het Oranje Kruis. Zij gaan hun eigen lesmaterialen ontwikkelen en/of zijn op zoek naar alternatieven en willen eerstehulpverleners zelf gaan certificeren. Wederzijdse erkenning van diploma's (overstappen naar een andere organisatie) zal een groot probleem gaan worden.

[bewerken] Niveaus

Praktisch gezien zijn er verschillende niveaus in de eerstehulpopleidingen:

Niveau 1 - Zeer beperkt: uitsluitend reanimatie, tegenwoordig meestal gecombineerd met AED-bediening (BLS/AED niveau).
Niveau 2 - Beperkt: hieronder vallen de meeste BHV- / LEH- (Levensreddend Eerste Hulp) opleidingen.
Niveau 3 - Standaard: hieronder vallen de meeste traditionele eerstehulpopleidingen (bijvoorbeeld van het Oranje Kruis en Rode Kruis) bestemd voor diegenen die een algemeen EHBO-diploma nodig hebben of iets van EHBO willen weten.
Niveau 4 - Uitgebreid: Uitgebreide eerstehulpopleidingen van andere certificerende eerstehulporganisaties bestemd voor diegenen waar uitgebreide kennis over eerstehulpverlening gewenst of noodzakelijk is.
Niveau 5 - Professionele eerstehulp: Ambulancezorgverlening, SEH-ziekenhuizen, traumacentra, huisartsen enz.

Niveau 1 t/m 4 zijn altijd op lekenniveau. Niveau 5 omvat onder meer ATLS, PHTLS, ALS, PALS, APLS, EPLS, TNCC en andere specifieke medische opleidingen.

[bewerken] Landelijke EHBO organisaties

[bewerken] Het Oranje Kruis

De oudste organisatie is Het Oranje Kruis. Deze organisatie geeft sinds 1912 het Oranje Kruis Boekje uit (hierin staat de leerstof voor het diploma Eerste Hulp) en neemt de examens af voor Oranje Kruis Eerste Hulp diploma's. Ondersteuning wordt verricht door de "BV Eerste Hulp Dichtbij", de commerciële tak van Het Oranje Kruis, die is opgericht in 2003 met het doel de uitgave van leermiddelen, praktische dienstverlening ten behoeve van eerstehulponderwijs te ontwikkelen.

[bewerken] Stichting Landelijk Protocol Eerstehulp Verlening

Sinds 2007 is er een nieuwe organisatie, de Stichting Landelijk Protocol Eerstehulp Verlening (LPEV). De Stichting LPEV laat de eerstehulpverlening (EHBO'er) aansluiten op de werkwijze van de professionele eerstehulpverlening, zoals de ambulancehulpverlening. In de lesmaterialen wordt gebruik gemaakt van de ABCDE-methodiek die nationaal en internationaal al jaren gangbaar is bij ambulancediensten en ziekenhuizen en buitenlandse eerstehupverleners. Diverse opleidingsorganisaties en EHBO-verenigingen bieden deze nieuwe uitgebreide eerstehulp opleiding in verschillende niveaus aan. Examinering van de cursisten vindt - net als bij het OK - plaats door onafhankelijke examenteams.

[bewerken] Het Nederlandse Rode Kruis - 1e Hulp

In 2007 heeft het Nederlandse Rode Kruis bekend gemaakt actief eerstehulpkennis en -kunde te gaan verspreiden door middel van een Europese basiscursus EHBO. Iedereen moet in die visie van het Nederlandse Rode Kruis iets van eerste hulp kunnen. Daarvoor zou het voor iedereen, voor zover hij/zij dat zelf wil en kan, mogelijk zijn iets van eerste hulp te leren. Het Nederlandse Rode Kruis wil zorg dragen voor een laagdrempelig en toegankelijk systeem om iets van eerstehulp te leren: 1e Hulp. Iets kan in geval van nood al veel betekenen. In 2008 zijn de eerste 1e Hulp activiteiten gelanceerd. Zo is de website www.1ehulp.nu gestart, zijn er onder de titel "EERSTE HULP, weet wat je moet doen" twee boeken uitgegeven (een oefenboek en een compleet eerstehulpboek), worden er korte eerstehulptrainingen georganiseerd. Met de toekenning van het EFAC (European First Aid Certificate) in maart 2009 worden de certificaten van het Nederlandse Rode Kruis erkend door zijn Europese zusterverenigngen. De nieuwe Europese EHBO richtlijnen zijn uitsluitend van toepassing voor Rode Kruis organisaties. Bij behoefte of noodzaak aan een uitgebreide EHBO-opleiding zijn er nog geen concrete Europese plannen en worden er lokaal aanvullende opleidingen van andere organisaties aangeboden om aan de behoefte en vraag van een adequate eerstehulpverlening te kunnen voldoen zoals bij evenementen.

[bewerken] Overigen

Ook andere (overwegend commerciële) organisaties bieden in eigen beheer ontwikkelde EHBO-opleidingen aan. Deze opleidingen worden meestal in combinatie met een Bedrijfshulpverleningstraining (BHV) aangeboden.

Op de Nederlandse markt zijn ook enkele van origine buitenlandse organisaties actief.

Medical First Aid (MFA)
First Aid International (FAI)
Emergency First Response (EFR), afkomstig uit de duiksport
Divers Alert Network (DAN), met specialistische op duik- en waterongevallen gerichte EHBO-opleidingen

[bewerken] Certificering van hulpverleners

[bewerken] Algemeen

Elke eerstehulpopleidingsorganisatie kan en mag zelfstandig certificeren en diploma's of certificaten aan cursisten verstrekken zodra deze aan de door hen gestelde eindtermen voldoen. Certificerende eerstehulporganisaties zijn o.a. NRR/ERC, Oranje Kruis, Rode Kruis, LPEV, FAI, EFR, MFA en anderen. Er zijn geen wettelijke eisen verbonden aan EHBO-opleidingen. Een officiële certificering is ook niet verplicht.

[bewerken] Nedcert-certificeringen

Sinds 2000 is er de certificatieinstelling NedCert, die o.a. het vakbekwaamheidscertificaat voor 'Spoedeisende Hulpverlening bij Slachtoffers' uitgeeft. De certificatie van NedCert is sinds 2004 erkend door de Raad voor Accreditatie, waardoor een certificaat Spoedeisende Hulpverlening bij Slachtoffers internationaal is erkend. Diverse opleidingsinstituten leiden op tot NedCert-gecertificeerde eerstehulpverleners, voornamelijk als onderdeel van de BHV-opleiding.

[bewerken] Hulpverleningsketen

EHBO'ers zijn de eerste schakel in de hulpverleningsketen. Direct starten met de eerstehulpverlening door omstanders (EHBO'ers) is van cruciaal belang, met name bij ademhalingsproblemen, circulatiestilstand of ernstige bloedingen. De EHBO'er roept bij levensbedreigende letsels en stoornissen direct professionele hulp in via het Europese alarmnummer 112. Voor niet-levensbedreigende letsels dient het slachtoffer altijd te worden doorverwezen naar de eerstelijnsgeneeskunde. In Nederland is dat de vaste huisarts, huisartsenpost met de avond- of weekenddienst of de afdeling spoedeisende hulp (SEH) van een ziekenhuis.

[bewerken] België

In België zorgen het Rode Kruis, Het Vlaamse Kruis en de Vlaamse Hulpdienst voor de EHBO-opleidingen. Ze geven daarvoor elk hun eigen handboeken uit.

In België is de eerstelijnsgeneeskunde de huisarts, de huisarts van wacht of de spoeddienst van het ziekenhuis.

[bewerken] Symbolen

ISO pictogram

Rode Kruis

Maltees Kruis

Star of life

[bewerken] Links naar eerstehulp organisaties

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

↑ [1], Artikel 450 van het wetboek van strafrecht

Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: EHBO.

Meer mediabestanden bij dit onderwerp vindt u in de categorie First Aid van Wikimedia Commons.

[0] [1], Artikel 450 van het wetboek van strafrecht

[1]