Lepra

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Lepra
Lepravlekken in het gezicht
Lepravlekken in het gezicht
ICD-10 A30
ICD-9 030
OMIM 246300
DiseasesDB 8478
MedlinePlus 001347
eMedicine med/1281 derm/223 neuro/187
MeSH C01.252.410.040.552.386
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Lepra is een besmettelijke ziekte die wordt veroorzaakt door de leprabacil Mycobacterium leprae of bacil van Hansen genoemd naar de Noorse arts Armauer Hansen die deze in 1873 ontdekte. Lepra is een van de ziekten die aangeduid werd met melaatsheid.

Inhoud

[bewerken] Ziekte

Lepra komt in twee varianten voor:

  • Pauci-bacillaire lepra (PB) een vorm die weinig besmettelijk is vanwege het relatief kleine aantal bacillen. Een behandeling duurt 6 maanden.
  • Multi-bacillaire lepra (MB) de zeer besmettelijke vorm. Een volledige behandeling duurt 1 à 2 jaar.

Besmetting treedt op door ademhaling, hoesten en niezen. Hierdoor worden bacillen verspreid en kunnen zo bij anderen weer binnendringen via neus en keel of via huidwondjes. De bacil kan buiten het menselijk lichaam niet lang overleven waarmee de kans op besmetting via voorwerpen bijzonder onwaarschijnlijk is. Lepra heeft een zeer lange incubatieperiode van enkele jaren vanwege de relatief trage replicatie van de bacil. Zonder symptomen kunnen met lepra besmette patiënten tot wel 7 jaar rondlopen.

De vervormde botten uit de voet van een leprapatient.

De leprabacil heeft een voorkeur voor de oppervlakkig gelegen delen van het lichaam zoals de huid en de slijmvliezen van de neus, de mond en de keel. Een besmetting uit zich door gekleurde knobbels of vlekken op die plaatsen waar veel bacillen zijn. Als de ziekte onbehandeld blijft worden daarna zenuwen aangetast waarmee de huid ongevoelig wordt en leprapatiënten makkelijk verminkt raken omdat verwondingen vanwege de ongevoeligheid niet meer opgemerkt worden en gaan zweren. Uiteindelijk zijn de kenmerkende verminkingen daarvan het gevolg. Omdat de patiënt zijn oogleden niet meer kan sluiten is ook blindheid mogelijk.

Sinds de jaren 80 is er een goed medicijn tegen lepra. De aandacht van lepra-organisaties als Damiaanactie (BE), de Leprazending[1] (NL) en de Leprastichting (NL) richt zich nu dan ook vooral op het opsporen van lepra. Veel leprapatiënten zijn echter al blijvend verminkt en verstoten uit hun gemeenschap. Daarom is ook goede sociale nazorg nodig, zodat de leprapatiënt na zijn genezing weer kan integreren in de maatschappij die hem eerder verstoten heeft.

De verspreiding van lepra: nieuwe gevallen in 2003

[bewerken] Verspreiding

Lepra komt al 4000 jaar voor in India. Met de troepen van Alexander de Grote verspreidde de ziekte ziekte naar het Midden Oosten en van daaruit over Europa, Afrika en Zuid-Amerika. Tegenwoordig komt lepra vooral voor in Azië (m.n. India), Afrika en Zuid-Amerika (m.n. Brazilië). Jaarlijks worden er wereldwijd nog meer dan 200.000 nieuwe lepragevallen ontdekt. Dit aantal daalt ieder jaar, o.a. door de nieuwe medicijnen die sinds 1984 verkrijgbaar zijn. Maar ook omdat er minder intensief gezocht wordt (lepra is voor veel overheden geen prioriteit meer) en veel leprapatiënten niet worden geregistreerd. De grootste kans om lepra te krijgen hebben mensen die wonen in armoedige omstandigheden (slechte hygiëne, te weinig of eenzijdige voeding) in gebieden waar lepra voorkomt.

[bewerken] Melaatsheid in Bijbel

De ziekte die in de Bijbel melaatsheid[2] of (in de Nieuwe Bijbelvertaling) 'huidvraat' wordt genoemd wordt vaak gelijkgesteld met lepra. Waarschijnlijk omvat melaatsheid (Hebreeuws: Tsara'at) echter meerdere kwalen. In het boek Leviticus[3] staan uitgebreide reinigingsvoorschriften beschreven voor melaatsen. Een daarvan is dat de melaatse afgezonderd zal wonen. In het Oude Testament zal het in de meeste gevallen niet om lepra gaan: lepra werd waarschijnlijk pas door de troepen van Alexander de Grote in de 4e eeuw voor Christus meegenomen vanuit het verre oosten. De melaatsen in het Nieuwe Testament in Marcus[4] en Lucas[5] zijn wellicht wel leprapatiënten geweest. Bij hun genezing verwijst Jezus echter wel naar de Reinigingswetten uit Leviticus. In een gelijkenis vertelt Jezus over een rijke man en Lazarus, een arme bedelaar. Overdekt met zweren stilde hij zijn honger met wat van de tafel van de rijke man viel. Uiteindelijk zullen de rollen omgedraaid zijn: Lazarus erft de hemelse heerlijkheid, de rijke man de vlammen van het dodenrijk.[6]

[bewerken] Lepra in Nederland

Lepra is met de kruisvaarders in West-Europa terechtgekomen. Om besmetting te voorkomen werden leprapatiënten afgezonderd. In veel steden lag een Leprozenhuis buiten de stadspoorten. De opname in het Leprozenhuis maakte de lijder tot een uitgestotene. Leprozenlijders mochten de stad niet in, behalve op Koppermaandag en de dag erna. Als lepralijders in de stad kwamen moesten ze speciale kleren dragen. Met een klepper kondigden ze hun komst aan. Ook droegen ze een stok, waarmee ze dingen die ze wilden kopen konden aanwijzen. Alles met de bedoeling de afstand tot stadsbewoners te bewaren. Door te bedelen voorzagen ze in hun onderhoud. Waardoor de lepra in de 17e eeuw uit Nederland en uiteindelijk uit West-Europa is verdwenen is niet goed bekend. Oorzaken die genoemd worden zijn de pest, die in de Middeleeuwen vele zwakkeren (en met hen de leprabacterie) heeft gedood, de verbeterde hygiëne en de daarmee samenhangende fysieke weerstand.

[bewerken] Lepra in de Nederlandse taal

  • Lepra < lepra [GR] < lepi (GR], schubben (van een vis)
  • Melaats < malade [FR] < male habitus [L], slechte toestand
  • Lazerij/lazerije (= oud nederlands voor lepra) < Lazarus, de met zweren bedekte bedelaar uit de gelijkenis in Lucas 16.

Afleidingen van Lazerij in de Nederlandse taal:

  • Belazerd = lepra hebben
  • Belazeren = (iemand) oplichten (eig. iemand lepra toewensen)
  • Lazaret = veldhospitaal (vroeger: afgezonderd lepraziekenhuis, leprozerie)
  • Lazarus = dronken (verklaring van het Stadarchief Amsterdam: éénmaal per jaar, op Koppermaandag, mochten leprozen bedelen in de stad. Deze dag eindigde vaak in dronkenschap.)

Andere gerelateerde woorden:

  • Klaploper = nietsnut (oorspr. leproos, die met een klepper zijn aanwezigheid kenbaar moest maken)
  • Klikspaan (of klapspaan) = iemand die klikt (oorspr. de klepper, waarmee leprozen in de Middeleeuwen hun aanwezigheid kenbaar moesten maken

[bewerken] Bekende lepra-werkers

[bewerken] Bekende lepra-organisaties

In Europa was in de Middeleeuwen de Orde van Sint Lazarus actief in het verzorgen van de leprozen. Ook nu nog zamelen de takken van deze charitatieve Ridderorde geld in voor leprabestrijding in Azië en Afrika. De Italiaanse Orde van Sint Mauritius en Sint Lazarus deed hetzelfde. Vanuit Nederland zijn de al eerder genoemde Leprazending onderdeel van The Leprosy Mission International[7] en de Leprastichting actief in Azië, Afrika en Zuid-Amerika. Ook de Damiaanactie uit België is actief in deze continenten.

[bewerken] Trivia

[bewerken] Romans

Bekende romans waarin lepra een rol speelt zijn o.a.:

[bewerken] Speelfilms

Bekende speelfilms waarin lepra een rol speelt zijn o.a.:

[bewerken] Gordeldier

Naast de mens is het negenbandig gordeldier de enige bekende diersoort die aan lepra kan lijden.

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons
Referenties:
  1. ↑ http://www.leprazending.nl LEPRAzending
  2. ↑ Informatie over melaatsheid en lepra in de bijbel
  3. ↑ Reinigingsvoorschriften Leviticus
  4. ↑ Marcus 1
  5. ↑ Lucas 17
  6. ↑ Lucas 16
  7. ↑ http://www.leprosymission.org The Leprosy Mission International

Ontvangen van "http://nl.wikipedia.org/wiki/Lepra"
Persoonlijke instellingen
Boek maken