Chirurgijn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

De chirurgijn was in de 17e eeuw een arts in steden en dorpen, maar ook een scheepsarts ten tijde van de zeilvaart. Het vak van chirurgijn komt voort uit het werk van de barbier.

In de gasthuizen van de 17e eeuw had een chirurgijn een eigen verbandzaal. Hij werd tijdens het werk geassisteerd door zaalknechts of zaalmeiden. Er bestond een opleiding waarin chirurgijns het vak leerden. De patiënt was hierbij proefkonijn. Daarnaast namen zij deel aan openbare anatomielessen (soms in een anatomisch theater) waarbij terechtgestelde misdadigers werden ontleed. Veel voorkomende handelingen in die tijd zijn aderlating, wondverzorging en de zorg voor botbreuken. Laudanum was de toenmalige verdoving, niet zo efficiënt als tegenwoordig morfine.

In de zeilvaart had de chirurgijn de graad van officier. In deze functie had hij zijn eigen scheepskajuit waar hij zijn toenmalige medische instrumenten en medicijnen aan boord had. Zijn taak was om zieke of gekwetste matrozen en officieren te verzorgen. Ook na een geselstraf moest hij de gestrafte onderdeks verzorgen en medische hulp toedienen. Tijdens en na een zeeslag moest hij de vele gewonden, onderdeks verzorgen en zelfs opereren. De gekwetsten en zwaar gewonden werden benedendeks gebracht door zijn aangeduide assistenten en verzorgd. Die moesten de chirurgijn ook bijstaan bij bloedige operaties. Het was soms benedendeks net een slachthuis. Alles was vol bloed en veel zwaar gekwetsten verloren een been of arm. Om koudvuur te vermijden moest de chirurgijn onmiddellijk het ledemaat of ledematen doorzagen. Bloedvaten werden vaak nog dicht gebrand. Laudanum of een grote slok rum kon de ongelukkige niet veel baten. Menig zeeman liep met een "houten poot" rond. Dit was niet altijd door een zeegevecht, want er gebeurden ook veel werkongelukken aan boord van zeilschepen.

Uiteindelijk heeft het werk van de chirurgijn geleid tot de ontwikkeling van de moderne chirurg of de chirurgie.