Aderlaten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Aderlaten is het openen van een ader teneinde een bepaalde hoeveelheid bloed te laten uitstromen. De veronderstelling daarbij is dat dit een middel is om een ziekte of kwaal te verhelpen.

[bewerken] Geschiedenis

In de oudheid, in de Middeleeuwen en tot in de 16e eeuw (en opnieuw in de 19e eeuw) werd deze methode toegepast bij ziekten waar geen andere therapie voor bekend was (en dat waren in die tijd heel veel ziekten). Men meende dat de mens vier humores (lichaamsvochten) had, namelijk bloed (sanguis), slijm (phlegma), zwarte gal (melanos chole) en gele gal (chole). Ziekten werden veroorzaakt als deze vochten niet in balans waren en als men van een van deze vier vochten te veel had. Ook werden de vier temperamenten aan deze vochten toegeschreven: sanguïnisch, flegmatisch, melancholisch (melancholie heet dan ook wel zwartgalligheid) en cholerisch.

Met een aderlating werd naar men dacht het evenwicht hersteld. Heel wat mensen zijn naar tegenwoordig wordt aangenomen door veelvuldig aderlaten eerder overleden dan anders het geval zou zijn geweest. Veel mensen zijn overleden aan infecties door het gebruik van niet-steriele instrumenten bij het aderlaten. Aderlaten werd op dermate grote schaal toegepast dat barbiers het deden als bijverdienste. De korte, rood-witte paal aan de gevel van de barbier symboliseert een bloedende arm met verband er om.

[bewerken] Indicaties in de moderne geneeskunde

In de moderne tijd is er, los van bloedafname ten behoeve van een bloedtransfusie nog maar zelden een indicatie voor aderlating:

• Bij ijzerstapelingsziekte hemochromatose worden aderlatingen gebruikt om de veel te hoge opgeslagen voorraad ijzer van een patiënt tot normale waarden terug te brengen. In dat geval kunnen over een periode van enkele maanden vele liters bloed worden afgetapt.
• Bij polycytemia vera is er sprake van ongecontroleerde aanmaak van rode bloedcellen en kan geregelde aderlating nodig zijn.
• Bij chronisch zuurstofgebrek, bijvoorbeeld door pulmonale hypertensie als gevolg van bepaalde aangeboren hartafwijkingen, maakt het lichaam extra rode bloedcellen aan om meer zuurstof te kunnen vervoeren. Wanneer dit proces doorschiet, wordt het bloed stroperig en werkt dit mechanisme averechts. In zulke gevallen kan tot aderlating worden overgegaan.
• In uiterste nood bij astma cardiale, een aandoening waarbij alleen het zeer snel verminderen van het circulerend volume nog redding kan brengen. Meestal kan echter in dergelijke gevallen een beter effect worden bereikt door het intraveneus geven van krachtige diuretica, wat in enkele minuten een merkbaar effect sorteert.